Do typowego, stałego obwodu oświetleniowego 230 V w domu lub mieszkaniu najczęściej stosuje się miedziany przewód instalacyjny YDYpżo albo YDYżo 3×1,5 mm². Jest to jednak punkt wyjścia, a nie rozwiązanie właściwe w każdej sytuacji. Więcej żył może być potrzebnych przy dwóch sekcjach żyrandola, sterowaniu z kilku miejsc, czujnikach, automatyce lub urządzeniach wymagających stałej fazy i przewodu neutralnego.
Końcowy dobór zależy także od długości trasy, sposobu ułożenia, temperatury, grupowania przewodów, zabezpieczenia i warunków ochrony przeciwporażeniowej. Wybór funkcji oświetlenia można zaplanować samodzielnie, ale wykonanie nowego obwodu, dobór zabezpieczeń, podłączenie w rozdzielnicy i pomiary odbiorcze należy powierzyć osobie z odpowiednimi kwalifikacjami.
Jaki przewód do oświetlenia 230 V?
W prostym obwodzie, w którym jedna oprawa lub jedna grupa opraw jest włączana jednocześnie, typową bazą jest miedziany przewód YDYpżo 3×1,5 mm². Jest to przewód płaski przeznaczony do układania na stałe. Alternatywą wynikającą ze sposobu prowadzenia instalacji może być okrągły YDYżo 3×1,5 mm².
Zweryfikowana karta katalogowa serii TFPremium YDYp/YDYpżo z 2025 r. opisuje przewód płaski z jednodrutowymi żyłami miedzianymi klasy 1, przeznaczony do układania na stałe i mający napięcie znamionowe 450/750 V. Parametrów tej serii, takich jak temperatura pracy lub klasa reakcji na ogień, nie należy automatycznie przypisywać każdemu produktowi sprzedawanemu pod zbliżonym oznaczeniem. Przed zakupem trzeba sprawdzić kartę konkretnego producenta.
Przewód 3×1,5 mm² nie staje się właściwy wyłącznie dlatego, że zasila lampę o małej mocy. Projektant lub elektryk powinien zweryfikować jego obciążalność w danych warunkach, spadek napięcia, koordynację z zabezpieczeniem oraz skuteczność ochrony przeciwporażeniowej. Znaczenie ma między innymi prowadzenie w tynku, rurze, ociepleniu lub wiązce z innymi przewodami.
| Zastosowanie | Typowy punkt wyjścia | Najważniejsza pułapka |
|---|---|---|
| Jedna oprawa lub jedna sekcja 230 V | YDYpżo albo YDYżo 3×1,5 mm² | Sam przekrój nie przesądza o zabezpieczeniu i dopuszczalnej długości trasy |
| Dwie niezależne sekcje lampy | 4×1,5 albo 5×1,5 mm², zależnie od schematu i kolorów żył | Przewód czterożyłowy z PE nie zawsze zawiera niebieską żyłę N |
| Łączniki schodowe, krzyżowe, czujniki | Liczba żył według schematu | Trzy żyły mogą nie wystarczyć na każdym odcinku |
| Sterowanie smart | Przewody według dokumentacji urządzenia | Moduł może wymagać stałej fazy i N w puszce łącznika |
| Oświetlenie z przewodem w gruncie | Kabel dopuszczony do układania w ziemi, na przykład YKY-żo | YDYp nie jest kablem do bezpośredniego układania w ziemi |
| LED 12 lub 24 V | Przekrój obliczony dla prądu, długości i spadku napięcia | Nie należy automatycznie stosować zasady 3×1,5 mm² |
Co oznacza 3×1,5 mm² i symbol żo?
Zapis 3×1,5 mm² oznacza trzy żyły, z których każda ma pole przekroju 1,5 mm². Wartość 1,5 mm² nie jest średnicą całego przewodu ani średnicą żyły miedzianej. Pierwsza liczba określa liczbę żył, a druga pole przekroju pojedynczej żyły.
W typowym obwodzie jednosekcyjnym występują trzy funkcje:
- L to przewód fazowy. Do oprawy może dochodzić jako faza sterowana przez łącznik.
- N to przewód neutralny potrzebny do pracy oprawy.
- PE to przewód ochronny, oznaczony kombinacją barw żółtej i zielonej.
Symbol „żo” informuje o obecności żyły ochronnej. W nowej instalacji neutralny N i ochronny PE prowadzi się oddzielnie. Żyły żółto-zielonej nie wolno wykorzystywać jako fazowej, przewodu powrotnego do lampy ani przewodu sterującego. Nie zmienia tego założenie na końce żyły koszulki w innym kolorze.
PE należy doprowadzić zgodnie z projektem obwodu także wtedy, gdy wybrana oprawa ma konstrukcję niewymagającą podłączenia przewodu ochronnego. Nie należy usuwać PE ani zmieniać jego funkcji tylko dlatego, że aktualnie montowana lampa ma dwa zaciski robocze.
Praktyczna zasada zakupowa: przed zamówieniem sprawdź nie tylko liczbę żył, lecz także ich kolory i przeznaczenie. Informacja „4×1,5 z żyłą ochronną” nie gwarantuje obecności niebieskiej żyły neutralnej. Karty producentów mogą przewidywać różne zestawy barw, w tym wykonania specjalne.
Większy przekrój nie jest automatycznie lepszy. Grubszy przewód jest sztywniejszy, zajmuje więcej miejsca w puszkach i może być trudniejszy do wprowadzenia do zacisków osprzętu. Nie rozwiązuje też problemu zbyt małej liczby żył. Osobne porównanie zawiera poradnik YDYp 3×1,5 czy 3×2,5.
Ile żył potrzeba do lampy i sterowania?
Liczbę żył dobiera się przede wszystkim do schematu zasilania i sterowania, a nie do mocy lampy. Niewielka oprawa LED może wymagać bardziej rozbudowanego oprzewodowania niż mocniejsza lampa, jeśli ma kilka sekcji, ściemnianie, czujnik albo sterowanie z wielu miejsc.
Jedna sekcja światła
Dla jednej oprawy lub grupy opraw załączanych jednocześnie typowym rozwiązaniem jest 3×1,5 mm². W stałym obwodzie dostępne są wtedy L, N i PE. Nie oznacza to jednak, że trzy żyły wystarczą na każdym odcinku między rozdzielnicą, puszką łącznika i oprawą. Sposób rozprowadzenia przewodów zależy od przyjętego schematu.
Żyrandol z dwiema sekcjami
Dwie niezależnie włączane sekcje żyrandola wymagają dwóch osobnych przewodów fazowych sterowanych, przewodu neutralnego N oraz ochronnego PE. Są to cztery funkcje elektryczne.
Możliwe jest zastosowanie 4×1,5 mm², ale tylko wtedy, gdy konkretny przewód ma zestaw żył odpowiedni dla zaprojektowanego układu. Standardowe wykonanie czterożyłowe z PE może nie zawierać żyły niebieskiej. W takim przypadku nie wolno zastępować N żyłą żółto-zieloną.
Praktycznym rozwiązaniem bywa przewód 5×1,5 mm², zapewniający PE, N i kilka żył czynnych. Nie należy jednak traktować go jako obowiązkowego w każdej instalacji dwusekcyjnej. Wybór powinien wynikać ze schematu, przebiegu poszczególnych odcinków i rzeczywistych kolorów żył. Niewykorzystaną żyłę trzeba prawidłowo zakończyć i opisać.
Łączniki schodowe i krzyżowe
Przy sterowaniu światłem z dwóch lub większej liczby miejsc liczba żył zależy od układu łączników i rozmieszczenia puszek. Błędem jest założenie, że przewód 3×1,5 mm² można zastosować na całej trasie tylko dlatego, że wystarcza w prostym obwodzie pojedynczej lampy.
Schemat trzeba ustalić przed tynkowaniem. Późniejszy brak jednej żyły często oznacza konieczność kucia, montażu dodatkowej trasy albo rezygnacji z planowanej funkcji. Nie jest dopuszczalnym rozwiązaniem przeznaczenie PE na przewód korespondencyjny lub fazowy.
Czujniki, ściemniacze i sterowanie smart
Moduł smart, czujnik ruchu, przekaźnik lub ściemniacz może wymagać stałej fazy, przewodu neutralnego N i dodatkowego wyjścia sterowanego. Część urządzeń zaprojektowano do pracy bez N, ale mogą mieć inne wymagania dotyczące rodzaju źródła światła albo minimalnego obciążenia.
Najpierw należy wybrać urządzenie i sprawdzić jego dokumentację, a dopiero potem określić liczbę żył na poszczególnych odcinkach. Jeśli automatyka nie została jeszcze wybrana, elektryk może zaplanować rozsądną rezerwę przewodów i miejsce w odpowiednio głębokiej puszce. Rezerwa powinna wynikać z planu, a nie z przypadkowego zakupu przewodu o większej liczbie żył.
Przewód w ścianie, przy lampie i w ziemi to różne produkty
Potoczne określenie „przewód do lampy” może oznaczać kilka elementów o innym przeznaczeniu. Podobny wygląd zewnętrzny nie oznacza, że można stosować je zamiennie.
- Przewód instalacyjny YDYpżo lub YDYżo jest przeznaczony do stałego oprzewodowania budynku w warunkach określonych przez producenta i projekt.
- Giętki przewód przyłączeniowy oprawy służy do przyłączenia lub wewnętrznego oprzewodowania urządzenia. Ma inną konstrukcję niż jednodrutowy przewód ścienny.
- Kabel do zastosowań zewnętrznych i ziemnych musi być wyraźnie dopuszczony przez producenta do danego środowiska. Przykładem rodziny przeznaczonej między innymi do bezpośredniego układania w ziemi jest YKY/YKY-żo 0,6/1 kV.
YDYp nie należy rekomendować do bezpośredniego ułożenia w gruncie. Jeżeli trasa zasila lampy ogrodowe, oświetlenie podjazdu albo altanę, trzeba dobrać kabel odpowiedni do ziemi oraz zaprojektować ochronę mechaniczną, przepusty, wejście do budynku i zabezpieczenia.
Samo oznaczenie YKY-żo nie przesądza jeszcze o przekroju i liczbie żył. Dobór zależy od długości, obciążenia, sposobu zasilania i warunków ochrony przeciwporażeniowej. Więcej informacji znajduje się w poradniku jaki przewód zastosować w ziemi.
Oświetlenie elewacyjne i ogrodowe wymaga również osprzętu oraz opraw przeznaczonych do warunków zewnętrznych. Rodzaj przewodu nie zastępuje właściwej szczelności oprawy, prawidłowych połączeń i ochrony przed uszkodzeniem mechanicznym.
Jaki przewód do LED 12 i 24 V?
Odcinek między zasilaczem a taśmą lub oprawą 12/24 V wymaga osobnego doboru. Przekrój zależy od prądu, długości przewodu, sposobu zasilania odbiorników oraz dopuszczalnego spadku napięcia. Nie należy automatycznie przenosić na tę część instalacji zasady 3×1,5 mm² stosowanej jako typowy punkt wyjścia dla obwodu 230 V.
Przy tej samej mocy niższe napięcie oznacza większy prąd. Dla zobrazowania zależności odbiornik o mocy znamionowej 120 W pobierałby teoretycznie 10 A przy 12 V, ponieważ 120 W ÷ 12 V = 10 A. Przy 24 V byłoby to teoretycznie 5 A. Jest to uproszczony rachunek nieuwzględniający sprawności, strat i rzeczywistych parametrów urządzeń, więc nie może samodzielnie służyć do projektu instalacji.
Na zbyt długim lub zbyt cienkim przewodzie może wystąpić spadek napięcia. Skutkiem bywa słabsze świecenie końcowej części taśmy, różnica jasności między odcinkami, niestabilna praca sterownika, a przy błędach wykonawczych także nagrzewanie przewodów lub połączeń.
Układ należy podzielić na dwie części:
- od rozdzielnicy do zasilacza LED biegnie obwód 230 V dobierany jak element instalacji budynku,
- od zasilacza do taśmy lub oprawy biegnie obwód niskonapięciowy dobierany do prądu, długości i dopuszczalnego spadku napięcia,
- zasilacz musi mieć napięcie wyjściowe, moc i warunki montażu zgodne z wymaganiami odbiorników oraz dokumentacją producenta.
Przy dłuższych taśmach projekt może przewidywać zasilanie z dwóch stron, doprowadzenie zasilania do kilku punktów albo podział na krótsze odcinki. Zastosowanie systemu 24 V zamiast 12 V może ograniczyć prąd przy tej samej mocy, ale wymaga zgodności taśmy, sterownika i zasilacza. Bez danych o mocy, napięciu, długości i sposobie zasilania podawanie jednego przekroju byłoby zgadywaniem.
Dobór przewodu do oświetlenia krok po kroku
Najkosztowniejszym błędem jest zwykle zakup przewodu przed ustaleniem funkcji wszystkich punktów. Plan powinien objąć oprawy, liczbę sekcji, łączniki, czujniki, automatykę, zasilacze LED oraz warunki prowadzenia tras.
- Rozpisz punkty świetlne. Zaznacz każdą oprawę i określ, które lampy mają działać wspólnie. Przy żyrandolach zapisz liczbę niezależnie włączanych sekcji.
- Wybierz miejsca sterowania. Ustal, czy światło będzie obsługiwane z jednego miejsca, za pomocą łączników schodowych lub krzyżowych, czujnika, ściemniacza albo systemu smart.
- Sprawdź wymagania urządzeń. Zweryfikuj w dokumentacji, czy czujnik lub moduł wymaga N w puszce, stałej fazy albo dodatkowego przewodu sterującego.
- Ustal funkcję każdej żyły. Na schemacie powinny być widoczne L, N, PE oraz wszystkie żyły sterowane i korespondencyjne. Nie planuj wykorzystania PE do innych celów.
- Oddziel odcinki 230 V od 12/24 V. Wskaż miejsce zasilacza LED i długości przewodów po obu jego stronach. Zapewnij dostęp serwisowy zgodny z wymaganiami urządzenia.
- Określ warunki trasy. Zaznacz prowadzenie pod tynkiem, w rurach, w ociepleniu, w grupie z innymi przewodami, na zewnątrz, w pomieszczeniu mokrym lub w gruncie.
- Zleć weryfikację przekroju i zabezpieczeń. Elektryk powinien sprawdzić obciążalność, spadek napięcia, warunki samoczynnego wyłączenia zasilania i współpracę z zabezpieczeniami.
- Kup materiał według pełnego oznaczenia. Sprawdź materiał, przekrój, liczbę i kolory żył, napięcie znamionowe, przeznaczenie produktu oraz kartę producenta.
- Po wykonaniu instalacji zleć pomiary. Zakres powinien odpowiadać instalacji i obejmować wymagane sprawdzenia, między innymi ciągłość PE, rezystancję izolacji, impedancję pętli zwarcia oraz działanie RCD.
Nie ma jednej uniwersalnej maksymalnej długości obwodu wykonanego przewodem 3×1,5 mm². Wynik zależy między innymi od obciążenia, spadku napięcia, impedancji pętli zwarcia, zabezpieczenia i sposobu ułożenia. Długości nie należy przyjmować z przypadkowej tabeli bez znajomości jej założeń.
Kiedy wystarczy rozwiązanie typowe, a kiedy potrzebny jest elektryk?
| Sytuacja | Punkt wyjścia | Co trzeba potwierdzić |
|---|---|---|
| Jedna lampa, jedna sekcja, wnętrze budynku | Zwykle YDYpżo lub YDYżo 3×1,5 mm² | Sposób ułożenia, długość, PE i zabezpieczenie |
| Żyrandol włączany dwoma klawiszami | 4×1,5 lub 5×1,5 mm² według schematu | Obecność N i PE oraz rzeczywiste kolory żył |
| Sterowanie schodowe lub krzyżowe | Liczba żył według układu połączeń | Funkcje żył na każdym odcinku między puszkami |
| Moduł smart, czujnik albo ściemniacz | Oprzewodowanie według dokumentacji urządzenia | Stała faza, N, wyjście sterowane i zgodność z oprawą |
| Taśma lub oprawa LED 12/24 V | Przekrój wynikający z obliczeń odcinka niskonapięciowego | Moc, prąd, długość, spadek napięcia i punkty zasilania |
| Przewód prowadzony w ziemi | Kabel dopuszczony do gruntu, na przykład YKY-żo | Przekrój, liczba żył, ochrona mechaniczna i projekt trasy |
| Stara instalacja dwużyłowa lub aluminiowa | Ocena instalacji przez elektryka przed zakupem | Układ ochrony, stan połączeń, funkcje żył i wyniki pomiarów |
Samodzielnie można określić oczekiwane funkcje, policzyć punkty i kupić materiał zgodny z zatwierdzonym projektem. Fachowca trzeba wezwać do wykonania nowego obwodu, zmian w rozdzielnicy, doboru RCD lub RCBO, identyfikacji przewodów w starej instalacji i przeprowadzenia pomiarów.
Pomoc elektryka jest szczególnie ważna przy braku PE, nieczytelnych kolorach, instalacji aluminiowej, łazience, strefach mokrych, długich trasach, prowadzeniu w ociepleniu, grupowaniu wielu przewodów i instalacji zewnętrznej. Kolor izolacji w istniejącym obwodzie nie jest wystarczającym dowodem funkcji żyły. Funkcję potwierdza się właściwymi pomiarami, a nie próbą podłączenia lampy.
Przekrój przewodu nie zastępuje doboru zabezpieczeń
Informacja „1,5 mm²” nie wystarcza do wskazania wyłącznika nadprądowego. Spotykane w instalacjach zabezpieczenie B10 nie jest rozwiązaniem automatycznie właściwym dla każdego obwodu oświetlenia. Nie należy również zakładać, że B16 będzie odpowiednie tylko dlatego, że zastosowano przewód o większym przekroju.
Dobór zabezpieczenia musi uwzględniać obciążalność przewodów w danych warunkach, prąd obciążenia, impedancję pętli zwarcia, wymagany czas wyłączenia i charakter odbiorników. Norma PN-HD 60364-5-52:2011 dotyczy między innymi obciążalności przewodów, przekrojów, spadków napięcia i sposobów wykonania oprzewodowania. Ma poprawki i uzupełnienia, w tym A12:2023-04 oraz A1:2025-11, dlatego szczegółowych wartości nie należy odtwarzać z pamięci ani z grafik bez podanych założeń.
Dla końcowych obwodów oświetleniowych w lokalach jednego gospodarstwa domowego PN-HD 60364-4-41:2017-09 przewiduje ochronę uzupełniającą za pomocą RCD o znamionowym prądzie różnicowym nieprzekraczającym 30 mA. Informację tę można sprawdzić w karcie normy PN-HD 60364-4-41:2017-09 w PKN. Typ urządzenia i podział zabezpieczeń powinien ustalić projektant lub elektryk.
Jeden wspólny RCD dla wielu obwodów może sprawić, że pojedyncze uszkodzenie pozbawi oświetlenia większą część domu. Podział instalacji ma więc znaczenie nie tylko formalne, lecz także użytkowe. Nie należy jednak dobierać liczby i rodzaju urządzeń ochronnych bez analizy całej rozdzielnicy.
Stan informacji prawnej: 9 listopada 2026 r. Rozporządzenie w sprawie Warunków Technicznych z 2002 r. formalnie utraciło moc 20 września 2026 r. Ustawa z 31 lipca 2026 r. wprowadziła jednak 18-miesięczny okres dalszego stosowania dotychczasowych regulacji w określonym zakresie. Zakres przejściowego stosowania wyjaśnia komunikat MRiT z 18 września 2026 r. Z tego powodu dawnych Warunków Technicznych nie należy przedstawiać jako bezterminowo obowiązującego aktu bez zastrzeżenia dotyczącego okresu przejściowego.
Najczęstsze błędy przy wyborze przewodu do światła
Zakup trzech żył przed wyborem sterowania
Przewód 3×1,5 mm² wystarcza w wielu prostych obwodach, ale niekoniecznie w instalacji schodowej, przy dwóch sekcjach lampy lub automatyce. Skutkiem może być kucie gotowej ściany albo rezygnacja z części funkcji.
Wykorzystanie PE jako brakującej żyły roboczej
Żółto-zielona żyła jest przeznaczona do ochrony. Użycie jej jako fazowej lub sterującej usuwa czytelność układu i może pozbawić instalację wymaganej funkcji ochronnej. Brak odpowiedniej żyły oznacza konieczność zmiany przewodu lub schematu.
Zakup 4×1,5 bez sprawdzenia kolorów
Przewód czterożyłowy z PE nie zawsze ma niebieską żyłę N. Problem wychodzi na jaw dopiero przy podłączaniu żyrandola. Przed zakupem należy sprawdzić zestaw kolorów w karcie producenta lub na oznaczeniu konkretnego wyrobu.
Traktowanie przewodu 2,5 mm² jako automatycznie bezpieczniejszego
Większy przekrój nie naprawia błędnego zabezpieczenia, braku PE ani nieprawidłowego schematu. Może za to utrudnić układanie przewodów w puszkach i zaciskach. Dobór przekroju powinien wynikać z warunków obwodu.
Ułożenie YDYp bezpośrednio w ziemi
Przewód przeznaczony do stałej instalacji w budynku nie zastępuje kabla dopuszczonego do bezpośredniego układania w gruncie. Skutkiem niewłaściwego doboru może być uszkodzenie izolacji i utrata bezpieczeństwa instalacji.
Dobór przewodu LED wyłącznie z mocy zasilacza
Po stronie 12 lub 24 V znaczenie mają rzeczywisty prąd odbiorników, długość trasy, rozmieszczenie punktów zasilania i dopuszczalny spadek napięcia. Zbyt cienki odcinek może powodować nierówną jasność i przegrzewanie połączeń.
Pytania i odpowiedzi
Czy przewód 3×1,5 mm² wystarczy do lampy sufitowej?
Zwykle jest właściwym punktem wyjścia dla pojedynczej oprawy lub jednej sekcji oświetlenia 230 V wewnątrz budynku. Elektryk powinien jeszcze potwierdzić sposób ułożenia, długość trasy, zabezpieczenie oraz warunki ochrony przeciwporażeniowej.
Czy do żyrandola na dwa klawisze wystarczą trzy żyły?
Nie, jeśli klawisze mają niezależnie włączać dwie sekcje. Potrzebne są dwa przewody fazowe sterowane, N i PE. Można rozważyć 4×1,5 lub 5×1,5 mm², ale trzeba sprawdzić schemat i rzeczywiste kolory żył.
Czy można użyć żółto-zielonej żyły jako drugiej fazy?
Nie. Żyła żółto-zielona jest przeznaczona do funkcji ochronnej PE i nie może być przewodem fazowym ani sterującym. Brak właściwej żyły wymaga zmiany przewodu lub schematu przez elektryka.
Czy do łącznika smart potrzebny jest przewód neutralny?
Często tak, ale zależy to od konkretnego urządzenia. Wiele modułów wymaga N w puszce, natomiast inne są projektowane do pracy bez niego. Wymagania trzeba sprawdzić przed ułożeniem przewodów.
Czy YDYp można ułożyć w ziemi do lamp ogrodowych?
Nie należy układać YDYp bezpośrednio w ziemi. Do takiej trasy wybiera się kabel dopuszczony przez producenta do gruntu, na przykład z rodziny YKY-żo. Przekrój, liczba żył i sposób wykonania wymagają osobnego doboru.
Jaki przekrój zastosować do taśmy LED 12 V?
Przekrój trzeba obliczyć z prądu, długości przewodu, sposobu zasilania i dopuszczalnego spadku napięcia. Nie ma jednej wartości odpowiedniej dla wszystkich taśm LED.
Czy przewód 2,5 mm² jest bezpieczniejszy do oświetlenia?
Nie automatycznie. Bezpieczeństwo zależy także od sposobu ułożenia, zabezpieczenia, liczby żył, spadku napięcia i poprawności wykonania. Większy przekrój nie zastępuje projektu ani pomiarów.
Kto powinien wykonać nowy obwód oświetleniowy?
Plan funkcji i rozmieszczenia punktów może przygotować inwestor, ale wykonanie obwodu, prace w rozdzielnicy, identyfikację żył, dobór zabezpieczeń i pomiary należy powierzyć osobie z odpowiednimi kwalifikacjami.
Jaki przewód wybrać w praktyce?
Dla prostego, stałego obwodu oświetleniowego 230 V wewnątrz domu przyjmij YDYpżo lub YDYżo 3×1,5 mm² jako typową bazę. Przed zakupem ustal jednak liczbę sekcji, miejsca sterowania, wymagania automatyki i warunki prowadzenia przewodów.
Przy żyrandolu dwusekcyjnym sprawdź, czy przewód 4×1,5 mm² rzeczywiście zawiera N i PE oraz właściwe żyły czynne. Jeżeli schemat wymaga większej liczby funkcji, praktycznym rozwiązaniem może być 5×1,5 mm². Dla sterowania schodowego i smart liczbę żył dobiera się według konkretnego układu.
Odcinki 12/24 V wymagają obliczeń prądu i spadku napięcia, a przewody układane w gruncie muszą być wyraźnie dopuszczone do takiego zastosowania. Końcowy dobór przekroju, zabezpieczenia, wykonanie obwodu i pomiary powinien zatwierdzić elektryk.
